Visie op Common Ground

Samen bouwen aan een open, veilige en mensgerichte digitale overheid

Common Ground is voor Maykin meer dan een informatiekundig model of een verzameling technische standaarden. Het is een fundamentele verandering in de manier waarop overheden hun informatievoorziening en digitale dienstverlening organiseren.

De kern is dat publieke organisaties regie houden over hun gegevens en digitale infrastructuur, terwijl zij gebruik kunnen maken van moderne, veilige en professioneel beheerde toepassingen. Gegevens worden daarom losgemaakt van applicaties, via open standaarden ontsloten en waar mogelijk bij de bron gebruikt. Applicaties worden modulair, herbruikbaar en vervangbaar.

Zo ontstaat een digitaal landschap waarin overheden sneller kunnen vernieuwen, gezamenlijk kunnen investeren en minder afhankelijk zijn van afzonderlijke leveranciers.

Onze ambitie

Maykin maakt open digitale overheidsdienstverlening praktisch toepasbaar, schaalbaar en duurzaam.

Wij ontwikkelen en beheren open-sourceproducten waarmee overheden:

regie houden over hun gegevens en technologie;
applicaties onafhankelijk van hun gegevensopslag kunnen kiezen en vervangen;
componenten en standaarden gezamenlijk kunnen hergebruiken;
veilige SaaS-diensten kunnen afnemen zonder onnodige leveranciersafhankelijkheid;
samen kunnen werken aan merkbaar betere dienstverlening voor inwoners, ondernemers en medewerkers.

Daarmee geven wij praktisch invulling aan Common Ground en sluiten wij aan bij de Nederlandse Digitaliseringsstrategie. In het bijzonder ondersteunen wij de ambities rond verantwoord datagebruik, cloud, digitale weerbaarheid en autonomie, digitaal vakmanschap en dienstverlening waarin burgers en ondernemers centraal staan.

Open source als basis

Open source is voor Maykin niet alleen een licentievorm, maar een organisatiemodel voor transparantie, samenwerking en keuzevrijheid.

Software die een structurele rol speelt in publieke dienstverlening moet controleerbaar, herbruikbaar en overdraagbaar zijn. Publieke organisaties moeten kunnen begrijpen hoe toepassingen werken, welke keuzes erin zijn gemaakt en wat er met hun gegevens gebeurt.

Open source maakt het mogelijk om:

software onafhankelijk te laten toetsen;
kennis en investeringen tussen organisaties te delen;
producten door meerdere partijen te laten beheren en ontwikkelen;
continuïteit te organiseren wanneer een leverancier wegvalt;
afhankelijkheid van gesloten intellectueel eigendom te voorkomen.

Dat betekent niet dat professionele software kosteloos is. Duurzame producten vragen blijvende investeringen in productontwikkeling, beveiliging, toegankelijkheid, documentatie, implementatie en beheer. De economische waarde ligt niet in het afschermen van broncode, maar in kwaliteit, expertise, continuïteit en dienstverlening (zie ook: broncodebeheer).

Productleiderschap

Gezamenlijke ontwikkeling werkt alleen wanneer iemand verantwoordelijkheid neemt voor het product als geheel. Zonder duidelijke richting ontstaat een verzameling lokale wensen, tijdelijke projecten en moeilijk onderhoudbaar maatwerk.

Maykin kiest daarom voor productleiderschap.

Wij bewaken:

een heldere productvisie en roadmap;
samenhangende functionaliteit en architectuur;
gebruiksvriendelijkheid en toegankelijkheid;
beveiliging en onderhoudbaarheid;
naleving van open standaarden;
professioneel release-, implementatie- en beheerbeleid;
transparante besluitvorming over wensen en bijdragen.

Publieke organisaties bepalen gezamenlijk welke maatschappelijke opgaven moeten worden opgelost. Gebruikers, beheerders, architecten en ketenpartners brengen hun kennis en behoeften in. Maykin vertaalt deze naar duurzame en breed herbruikbare producten.

Productleiderschap betekent daarbij niet dat Maykin het product toe-eigent. Het betekent meedenken, richting geven en verantwoordelijkheid nemen binnen een open ecosysteem.

Gegevens onder publieke regie

De scheiding tussen gegevens en applicaties is voor ons de belangrijkste ontwerpkeuze binnen Common Ground.

Gegevens horen niet opgesloten te zijn in de applicatie waarmee ze zijn ontstaan. Ze moeten worden beheerd in herkenbare registraties, met een duidelijke eigenaar, betekenis, grondslag, bewaartermijn en toegangsbeleid. Applicaties gebruiken deze gegevens via gestandaardiseerde diensten en maken alleen kopieën wanneer dat aantoonbaar nodig is.

Gegevens in eigen beheer betekent niet noodzakelijk dat iedere organisatie zelf servers exploiteert. Het betekent dat de publieke organisatie zeggenschap houdt over:

waar gegevens worden opgeslagen en verwerkt;
wie toegang heeft en met welk doel;
welke gegevensmodellen en interfaces worden gebruikt;
export, migratie en verwijdering;
beveiliging, continuïteit en herstel;
de keuze van hosting- en beheerpartij.

De gegevenslaag kan lokaal, gezamenlijk of door een gekwalificeerde dienstverlener worden beheerd. Doorslaggevend is dat gegevens, configuraties en beheerprocessen overdraagbaar blijven.

Componenten zoals Open Zaak en Open Objecten geven hier concreet invulling aan. Zij maken het mogelijk om gegevens via open en gestandaardiseerde API’s beschikbaar te stellen aan verschillende toepassingen.

Applicaties als open SaaS

Maykin ziet SaaS als een belangrijke manier om publieke organisaties te ontzorgen. Niet iedere gemeente hoeft zelf infrastructuur, updates, monitoring en beveiliging voor iedere toepassing te organiseren.

SaaS biedt snelheid, schaalbaarheid, centrale beveiligingsupdates en voorspelbaar beheer. Maar het mag geen nieuwe vorm van vendor lock-in veroorzaken.

Daarom combineren wij SaaS met open source, open standaarden en een gegevenslaag onder publieke regie. Een open SaaS-dienst moet:

gebruikmaken van open en gedocumenteerde API’s;
gegevens en configuraties exporteerbaar maken;
zo min mogelijk leverancierspecifieke gegevens vasthouden;
overdraagbaar zijn naar een andere beheeromgeving;
inzicht geven in infrastructuur, subverwerkers en afhankelijkheden;
een realistische exit- en migratieroute bieden.

Onze benadering is:

SaaS waar het ontzorgt, open source waar het keuzevrijheid borgt en publieke regie waar gegevens en continuïteit in het geding zijn.

Vendor lock-in voorkomen

Vendor lock-in ontstaat wanneer een organisatie technisch, organisatorisch, juridisch of financieel zo afhankelijk wordt van één leverancier dat overstappen nauwelijks uitvoerbaar is.

Dat risico bestaat niet alleen bij gesloten software. Ook open-sourcesoftware kan tot afhankelijkheid leiden wanneer documentatie ontbreekt, slechts één partij over de kennis beschikt of het product alleen op een specifieke infrastructuur functioneert.

Maykin behandelt het voorkomen van vendor lock-in daarom als ontwerpprincipe.

Wij beperken afhankelijkheid door:

open standaarden en gegevensformaten te gebruiken;
gegevens en applicaties structureel te scheiden;
installatie, configuratie en beheer te documenteren;
geautomatiseerde tests en overdraagbare deployments te ontwikkelen;
gegevens, metadata, historie en configuraties exporteerbaar te houden (zie ook: Samen Delen);
contractueel duidelijke afspraken te maken over exit en migratie;
kennis te delen met opdrachtgevers, gebruikers en andere leveranciers.

Een exitstrategie wordt niet pas opgesteld wanneer een contract eindigt. Zij hoort vanaf het begin onderdeel te zijn van architectuur, productontwikkeling en dienstverlening.

Ook Maykin moet vervangbaar zijn. Publieke organisaties moeten een andere partij kunnen inschakelen voor hosting, integratie, beheer of doorontwikkeling. Onze producten en dienstverlening moeten worden gekozen vanwege hun kwaliteit, niet omdat vertrekken onmogelijk is.

Veiligheid en digitale soevereiniteit

Maykin sluit zich aan bij de zoektocht naar veilige, soevereine en toekomstbestendige digitale oplossingen voor de Nederlandse overheid.

Digitale soevereiniteit betekent voor ons niet dat iedere technologie in Nederland moet worden ontwikkeld of dat internationale samenwerking moet worden uitgesloten. Het betekent dat publieke organisaties voldoende controle en handelingsvrijheid behouden om hun wettelijke en maatschappelijke taken betrouwbaar uit te voeren.

Een digitaal soevereine overheid kan:

zelf bepalen hoe publieke gegevens worden gebruikt en beschermd;
kritieke software en afhankelijkheden laten onderzoeken;
beveiligingsmaatregelen aanpassen;
gegevens en toepassingen migreren;
van leverancier of infrastructuur veranderen;
dienstverlening voortzetten bij uitval, conflicten of veranderende omstandigheden.

Volledige technologische onafhankelijkheid is zelden haalbaar. Digitale dienstverlening bestaat uit ketens van hardware, software, cloudinfrastructuur, bibliotheken en dienstverleners. Het doel is daarom om afhankelijkheden zichtbaar en beheersbaar te maken, alternatieven beschikbaar te houden en kritieke afhankelijkheden te verminderen.

Open source draagt hier wezenlijk aan bij, maar is geen garantie op zichzelf. Digitale soevereiniteit ontstaat door de combinatie van:

open software en standaarden;
publieke regie op gegevens;
veilige en overdraagbare infrastructuur;
sterke contractuele afspraken;
professioneel opdrachtgeverschap;
voldoende interne kennis;
een diverse markt van leveranciers en beheerders.

Maykin is niet op zichzelf de soevereine oplossing. Wij leveren producten en expertise waarmee publieke organisaties hun digitale autonomie concreet kunnen vergroten.

Hergebruik vóór nieuwbouw

De publieke sector heeft niet in de eerste plaats meer software nodig, maar meer samenhang en beter hergebruik.

Voordat een nieuw component wordt ontwikkeld, moet worden onderzocht of:

de functionaliteit al bestaat;
een bestaand product kan worden uitgebreid;
de behoefte met configuratie of integratie kan worden opgelost;
de functionaliteit generiek of juist domeinspecifiek is;
andere organisaties dezelfde oplossing kunnen gebruiken en onderhouden.

Hergebruik vraagt meer dan het publiceren van broncode. Een herbruikbaar product heeft een heldere scope, documentatie, versiebeheer, testautomatisering, beveiligingsbeleid, governance en professioneel onderhoud nodig.

Maykin ontwikkelt daarom geen verzameling geïsoleerde projecten, maar een samenhangend portfolio. Open Formulieren, Open Zaak, Open Inwoner, Open Object en Open Archiefbeheer kunnen afzonderlijk worden ingezet, maar ontlenen extra waarde aan open standaarden en samenwerking met componenten van andere leveranciers.

Wij bouwen nadrukkelijk geen gesloten Maykin-suite. Onze producten moeten ook buiten ons eigen portfolio bruikbaar zijn (zie ook: Common Ground en Maykin, Platform dienstverlening en Dimpact PodiumD).

Betere dienstverlening als doel

Common Ground slaagt niet wanneer alleen de architectuur correct is. Het slaagt wanneer inwoners, ondernemers en medewerkers de verbetering daadwerkelijk ervaren.

Dat betekent bijvoorbeeld dat:

een inwoner zijn aanvraag begrijpt en kan volgen;
bekende gegevens niet telkens opnieuw hoeven te worden aangeleverd;
een ondernemer de overheid meer als één geheel ervaart;
een medewerker beschikt over actuele en betrouwbare informatie;
nieuwe dienstverlening sneller kan worden ingevoerd;
gegevens verantwoord en transparant worden gebruikt.

Daarom beginnen wij niet bij technologie, maar bij de publieke dienst en de gebruiker. Componenten zoals Open Formulieren, Open Zaak, Open Inwoner, Open Object en Open Archiefbeheer zijn geen doelen op zichzelf. Zij zijn bouwstenen voor samenhangende dienstverlening over organisatie- en leveranciersgrenzen heen.

Collectief ontwikkelen en organiseren

De transitie naar Common Ground en digitale autonomie kan niet door individuele organisaties of leveranciers alleen worden gerealiseerd.

Zij vraagt om collectief opdrachtgeverschap, structurele productfinanciering en een gedeelde verantwoordelijkheid voor standaarden, voorzieningen en kennis.

Maykin ondersteunt deze samenwerking op drie niveaus:

Collectieve productontwikkeling
Publieke organisaties investeren gezamenlijk in producten die voor meerdere partijen bruikbaar zijn.

Collectieve voorzieningen
Generieke componenten, infrastructuur en kennis worden waar zinvol gezamenlijk georganiseerd.

Collectieve spelregels
Opdrachtgevers stellen gezamenlijke eisen aan openheid, veiligheid, interoperabiliteit, overdraagbaarheid en exitmogelijkheden.

Collectiviteit mag daarbij niet leiden tot één nieuw monopolie. Ook gemeenschappelijke voorzieningen moeten modulair, controleerbaar en vervangbaar blijven.

Onze positie in het ecosysteem

Maykin positioneert zich als een open-sourceproductbedrijf voor de publieke sector en als samenwerkingspartner binnen het Common Ground-ecosysteem.

Onze rol bestaat uit vier onderdelen.

Productontwikkelaar

Wij ontwikkelen en onderhouden bewezen componenten voor verschillende delen van het informatielandschap, waaronder gegevensdiensten, digitale interactie, zaakgericht werken en informatiebeheer (zie ook: Open source voor de Overheid).

Productleider en beheerpartner

Wij zorgen dat gezamenlijk ontwikkelde software doorgroeit van tijdelijk projectresultaat naar betrouwbaar en duurzaam product. Daarbij bieden wij productmanagement, ontwikkeling, implementatie, SaaS, technisch beheer, ondersteuning en beveiligingsprocessen (zie ook: broncodebeheer).

Onafhankelijke verbinder

Wij zorgen dat onze producten samenwerken met componenten van andere partijen. Concurrentie moet plaatsvinden op productkwaliteit, implementatie, beheer en dienstverlening, niet op gesloten koppelingen of het vasthouden van gegevens.

Versneller van collectieve innovatie

Wij brengen ervaringen en investeringen van verschillende publieke organisaties samen. Verbeteringen voor één organisatie kunnen daardoor beschikbaar komen voor alle gebruikers.

Wij werken daarbij samen met gemeenten, publieke samenwerkingsverbanden, uitvoeringsorganisaties, landelijke programma’s, kennisinstellingen en andere softwareleveranciers.

Ons toekomstbeeld

Wij werken toe naar een digitale overheid waarin:

gegevens in betrouwbare registraties onder publieke regie staan;
applicaties als vervangbare diensten op deze gegevens werken;
open componenten door verschillende partijen kunnen worden beheerd;
publieke organisaties niet telkens dezelfde software laten bouwen;
afhankelijkheden inzichtelijk en beheersbaar zijn;
inwoners regie en inzicht hebben in hun gegevens en processen;
dienstverlening over organisatiegrenzen heen kan worden samengesteld;
publieke middelen vooral worden besteed aan verbetering en maatschappelijke waarde.

Niet iedere publieke organisatie hoeft daarvoor een eigen softwarebedrijf te worden. Zij moet wel beschikken over voldoende kennis en opdrachtgeverschap om bewuste keuzes te maken en de regie te behouden.

Maykin levert daarvoor producten, expertise en continuïteit.

Samengevat

Maykin gelooft in een open, veilig en modulair digitaal overheidslandschap waarin publieke organisaties de regie houden over hun gegevens, technologie en dienstverlening.

Gegevens staan onder publieke controle. Applicaties kunnen als professioneel beheerde SaaS-diensten worden afgenomen, maar blijven door open source, open standaarden, dataportabiliteit en overdraagbaar beheer vervangbaar.

Vendor lock-in voorkomen is voor ons geen inkoopvoorwaarde achteraf, maar een ontwerpprincipe. Een publieke organisatie moet altijd bij haar gegevens kunnen, een andere applicatie kunnen kiezen, het beheer kunnen overdragen en de dienstverlening kunnen voortzetten.

Binnen het Common Ground-ecosysteem neemt Maykin de positie in van open-sourceproductleider, technische specialist en samenwerkingspartner. Wij bouwen niet aan afhankelijkheid van Maykin, maar aan hoogwaardige producten en een volwassen ecosysteem waarin publieke organisaties werkelijke keuzevrijheid houden.

Zo verbinden we Common Ground met de Nederlandse Digitaliseringsstrategie en bouwen we samen aan een digitaal soevereine, weerbare en mensgerichte overheid.